25 Ekim, dünya ve Türkiye tarihinde siyasi gelişmelerden savaşlara, nüfus sayımlarından teknolojik yeniliklere kadar pek çok önemli olaya sahne oldu. Pablo Picasso’nun doğumundan Bolşevik Devrimi’ne, Türkiye’deki son idam infazından Windows XP’nin piyasaya sürülmesine kadar tarihe geçen birçok olay 25 Ekim’in dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor.
SİYASİ VE ASKERÎ GELİŞMELER
1147 – Dorileon Muharebesi: II. Haçlı Seferi sırasında Anadolu Selçuklu ordusu ile Haçlı kuvvetleri karşı karşıya geldi. Anadolu’daki mücadele, Haçlı ordusunun ağır kayıplar vermesiyle sonuçlandı.
1760 – III. George tahta çıktı: III. George, Büyük Britanya Kralı oldu. Saltanatı, Amerikan kolonilerinin bağımsızlık mücadelesi ve Britanya İmparatorluğu açısından önemli gelişmelere sahne oldu.
1854 – Balaklava Savaşı: Kırım Savaşı sırasında Osmanlı, İngiliz ve Fransız kuvvetleri Rus ordusuna karşı savaştı. Savaşta gerçekleşen ve askerî tarihe geçen “Hafif Süvari Alayı'nın Hücumu”, günümüzde de en çok bilinen olaylar arasında yer alıyor.
1917 – Bolşevik Devrimi: Vladimir Lenin liderliğindeki Bolşevikler, Rusya’da Geçici Hükümet’i devirdi. Jülyen takvimine göre 25 Ekim’de, günümüzde kullanılan Gregoryen takvime göre ise 7 Kasım’da gerçekleşen bu olay, Rusya’nın ve dünya siyasetinin seyrini değiştirdi.
1936 – Roma-Berlin Ekseni: Almanya ve İtalya arasında kurulan siyasi yakınlaşma, Adolf Hitler ve Benito Mussolini yönetimlerini bir araya getirdi. Roma-Berlin Ekseni, ilerleyen yıllarda Avrupa’daki güç dengelerini etkileyen önemli gelişmelerden biri oldu.
1937 – İnönü istifa etti: İsmet İnönü başbakanlık görevinden ayrıldı. Celal Bayar’ın başkanlığında yeni hükümet kuruldu.
1966 – CHP’de Bülent Ecevit dönemi: Cumhuriyet Halk Partisi’nin 18. Kurultayı’nda “ortanın solu” görüşünü savunanlar etkili oldu. Bülent Ecevit, partinin genel sekreterliğine getirildi.
TÜRKİYE TARİHİNDE 25 EKİM
1970 – Türkiye’de genel nüfus sayımı: Sokağa çıkma kısıtlaması altında gerçekleştirilen nüfus sayımında Türkiye’nin nüfusu 35 milyon 605 bin 176 olarak belirlendi. Sayım nedeniyle TRT, gündüz saatlerinde kesintisiz dokuz saat yayın yaptı.
1984 – Son idam infazı: Türkiye’de Hıdır Aslan’ın idamı, 1984 yılında Burdur Kapalı Cezaevi’nde gerçekleştirildi. Bu infaz, Türkiye’de uygulanan son idam cezası olarak tarihe geçti.
1996 – Vehbi Koç’un naaşı çalındı: İş insanı Vehbi Koç’un naaşı, fidye istenmesi amacıyla Zincirlikuyu Mezarlığı’ndaki mezarından çıkarılarak çalındı. Olay, Türkiye’de büyük yankı uyandırdı.
BİLİM, TEKNOLOJİ VE KÜLTÜR
1951 – Renkli televizyon yayıncılığında önemli adım: ABD’de renkli televizyon yayıncılığına yönelik önemli bir dönüm noktası yaşandı. Renkli yayın teknolojisi, sonraki yıllarda televizyon dünyasında yaygınlaşmaya başladı.
1984 – Hepatit virüsüyle ilgili gelişme: Hepatit virüslerinin tespitine yönelik araştırmalar, tıp dünyasında önemli ilerlemelerin yaşandığı dönemin gelişmeleri arasında yer aldı.
2001 – Windows XP piyasaya sürüldü: Microsoft, Windows XP işletim sistemini genel kullanıma sundu. Uzun yıllar kullanılan işletim sistemi, kişisel bilgisayar tarihinde önemli bir yere sahip oldu.
25 EKİM’DE DOĞANLAR VE HAYATINI KAYBEDENLER
1881 – Pablo Picasso doğdu: Kübizm akımının öncülerinden İspanyol ressam ve heykeltıraş Pablo Picasso, 25 Ekim 1881’de dünyaya geldi. Modern sanatın en etkili isimlerinden biri olan Picasso, eserleriyle sanat tarihinde kalıcı bir iz bıraktı.
1924 – Ziya Gökalp hayatını kaybetti: Türk düşünce dünyasının önemli isimlerinden sosyolog, yazar ve düşünür Ziya Gökalp, 25 Ekim 1924’te İstanbul’da yaşamını yitirdi. Gökalp, Türk milliyetçiliği ve sosyoloji alanındaki fikirleriyle tanınıyor.
25 EKİM DÜNYA MAKARNA GÜNÜ
25 Ekim, her yıl Dünya Makarna Günü olarak kutlanıyor. Makarna sektörünün uluslararası ölçekte tanıtılmasını ve makarnanın farklı kültürlerdeki yerinin öne çıkarılmasını amaçlayan özel gün, 1995 yılında Roma’da düzenlenen Dünya Makarna Kongresi’nin ardından 1998’den itibaren kutlanmaya başladı.
Savaşlardan siyasi değişimlere, sanat dünyasının önemli isimlerinden teknolojik yeniliklere uzanan gelişmeler, 25 Ekim’in dünya ve Türkiye tarihinde dikkat çeken tarihler arasında yer almasını sağlıyor.
