1. Genel olarak sıcaklık artışı ne yapıyor?
- Su ihtiyacı artıyor, verim ve kalite düşüyor; Sıcaklık optimum aralığın dışına çıkınca fotosentez enzimleri bozuluyor, terleme artıp su stresi başlıyor.
Fenolojik dönemler kayıyor; Çiçeklenme ve meyve tutumu erkene geliyor. Elma, kiraz gibi ağaçlarda verim kaybı görülüyor. Domateste yüksek sıcak çiçek dökümünü artırıp meyve tutumunu azaltıyor.
Hastalık ve zararlı artışı,
Böceklenme ve zirai hastalıklar tetikleniyor. Kuraklık + sıcak ilaç kullanımını da artırıyor.
Toprak nemi azalıyor; Aydın’da yapılan modellemelere göre sıcaklık artışıyla buharlaşma ve terleme önemli oranda artacak. Aydın’da yağışlar son 2 yılda normaline göre %28 azaldı. Büyük Menderes Nehri kurudu, barajlar alarm seviyesinde.
2. Aydın bölgesinde en çok zarar görecek ürünler
Aydın Ege’nin sıcak ve kuraklığa en açık illerinden. Ziraat Odaları ve Tarım İl Müdürlüğü raporlarına göre öne çıkanlar;
A. Su ihtiyacı yüksek ürünler - En riskli grup
Pamuk; Sulama gereksinimi yüksek olduğu için sıcak hava dalgalarından çok etkileniyor. Aydın’da sulama suyu azalınca verim kaybı ve lif kalitesi düşüşü bekleniyor.
Mısır; Yine çok su isteyen ürünler arasında sayılıyor, verim kaybı yaşanıyor.
Narenciye;Küçük meyve oluşumu ve kabuk yanıkları artıyor. Mayıs 2020’de Nazilli’de 43.2°C ölçüldüğünde Ege’deki narenciye alanları ciddi zarar görmüştü.
B. Aydın’ın gözde ürünleri
İncir; Aydın’da 40 bin hektarda üretim var, Türkiye’nin %68 bin ton kuru incir ihracatının merkezi. 2023’te 40°C üzeri sıcaklar yüzünden taze incir rekoltesinde %15-20 düşüş beklendi. Ayrıca yüksek sıcaklık ve düzensiz yağış aflatoksin ve küf gelişimini kolaylaştırıyor. Kuru incir için de 1.5 aylık hasat dönemindeki hava çok kritik.
Zeytin; Yağ oranı düşüyor, rekolte azalıyor. Zeytin sineği gibi zararlılar daha uzun süre aktif kalıyor. 30-32°C üzeri sıcaklıklar meyve tutumunda sorun yaratıyor.
C. Diğer etkilenenler
Sebzeler; Domates gibi sıcakta çiçek döken ürünler
Bağ ve meyve bahçeleri;
Çiçeklenme döneminde yüksek sıcak verim kaybı yapıyor
3.Aydın’da ek zorluklar
1. Kuraklık + Tuzluluk; Su yetersizliği toprakta tuzluluk ve erozyonu artırıyor.
2. Düzensiz yağış; Çiçeklenme döneminde meyve tutumunu düşürüyor, zirai don da ürün kaybı yapıyor.
3. Maliyet artışı; Sulama ihtiyacı artınca çiftçinin maliyeti yükseliyor, geliri azalıyor.
TR22 bölgesi üreticilerinin algısına göre iklim değişikliğinin ilk 3 etkisini ele aldığımızda;
Verim kaybı, sulama suyunda azalma ve bitki gelişimi üzerine olumsuz etki.
Aydın’da en çok pamuk, mısır, narenciye gibi suyu çok isteyen ürünler + bölgenin marka ürünleri incir ve zeytin zarar görecek. İncirde rekolte ve kalite, zeytinde yağ oranı, pamukta lif kalitesi ilk etkilenenler.
Uyum için uzmanlar su yönetimi, kuraklığa dayanıklı çeşitler, basınçlı sulama ve tarımsal sigortayı öneriyor.
Aydın bölgesi Devlet desteğiyle vahşi sulama sisteminden kurtarılması önemlidir!
Aşırı sıcaklıklar vahşi sulama ile buharlaşma nedeniyle suyun kaybına ve tarım alanına verilecek su sayısının düşmesine neden oluyor!
Ayrıca kapalı sistemle su depolama yani yer altı baraj sistemiyle bu kayıbının önlenmesi, kayıp suların muhafazası da sağlanmış olacaktır!
Aydın bölgesi aşırı sıcaklıklarda göreceği ziraat ve tarım alanları da ki kayıpları risk analizinde çözmeli dir!